MESELE BTC
MESELÂ BTC

Elastikiyet Nedir

Elastikiyet

En başta gelen elastikiyet ölçüsü, fiyatı bağımsız değişken alan talebin ve arzın fiyat elastikiyetleridir.

Talep elastikiyeti fiyattaki %1'lik değişikliğin talep edilen miktarda ne oranda değişikliğe neden olacağının analiz edilmesidir. Ekonomi teorisinde ürünün fiyatıyla talep edilen miktar arasında ters bir ilişki olduğu kabul edilir (bazı istisnalar hariç. Bakınız talep). Ürünün fiyatı arttıkça talep edilen miktarında azalma, fiyatı düştükçe ise talep edilen miktarında artma beklenir. Talebin fiyat elastikiyeti bu değişimlerin etkilerini ölçer. Her ürünün talep elastikiyeti aynı değildir.

Talebin fiyat elastikiyeti aşağıdaki gibi ölçülür. Sonuç hep eksi çıkar. Aradaki ters ilişkiyi belirtir.

 

 

Fiyattaki %1'lik bir değişim talep edilen miktarda da %1'lik ters yönde bir değişikliğe yol açıyorsa, o ürünün talebinin fiyat elastikiyetinin birim elastik olduğu söylenir.

Eğer fiyattaki %1'lik değişim talep edilen miktarda hiç bir değişikliğe yol açmıyorsa bu tür ürünlerin fiyat değişimlerine karşı hiç duyarlılığı yok demektir. Bu duruma gerçek hayatta pek rastlanılmaz.

Yine gerçek hayatta pek karşılaşılmayan tam fiyat esnekliği durumu vardır. Fiyat artırılırsa o ürüne olan talebin tamamen duracağını gösterir.

Gerçek hayatta talebin fiyat esnekliği sıfır ile 1 arasında veya 1'in üstünde olur. Eğer sıfır ile 1 arasındaysa fiyattaki %1'lik bir değişim talep edilen miktarda değişim ters yönde %1'den daha az olur. Fiyat elastikiyeti eğer 1'den büyükse alıcılar fiyat değişimlerine karşı çok duyarlı olmaktadır.

Aynen talebin fiyat elastikiyetinde olduğu arzın fiyat elastikiyeti de fiyatta %1'lik değişimin ürünün arz edilen miktarı üzerindeki değişikliğin etkisini ölçer. Ancak burada aynı yönde bir ilişki olduğu için elastikiyet hep pozitif çıkar. Yani fiyat arttıkça arz edilen miktarda artış, fiyat düştükçe arz edilen miktarda düşüş olması beklenir.

Arzın fiyat elastikiyeti aşağıdaki gibi ölçülür:

 

 

Talebin diğer elastikiyet durumlarına baktığımızda talebin gelire karşı duyarlılığından, talebin ikame ve tamamlayıcı ürünlerin fiyatlarıyla ilişkilerinden de bahsedilebilir.

Talebin gelir elastikiyeti tüketicilerin gelirlerindeki %1'lik bir değişikliğin ilgili ürünün talebinde ne kadarlık bir değişime yol açtığını gösterir. Gelir arttıkça bir takım ürünlere olan talep artabilirken, bazı ürünlere olan talep azalabilir. Gelir artışının bazı ürünlerde olan talebe negatif etkisi, o ürünlerin tüketicilerin gözünde artık daha düşük statüde bir ürün olarak algılandığını gösterir.

İkame veya tamamlayıcı ürünlerin fiyatlarındaki %1'er değişimin ilgili ürünün talep edilen miktarındaki değişimlerini ölçen elastikiyetlere çapraz ürün elastikiyetleri denir.

Eğer çapraz elastikiyet pozitif çıkarsa, çapraz ürünün ikame ürün olduğu anlaşılır. Aksi takdirde ilgili ürün ile diğer ürün arasında tamamlayıcılık ilişkisi vardır denir.